از سامسارا بیرون آمدن: گزیده‌هایی ازسوترای سورانگاما، قسمت ۱ از ۲

سوترای سورانگاما، یک سوترای ماهایانا است که در ذن، چان و سرزمین پاک بودیسم از اهمیت بالایی برخوردارست. در این سوترا، از طریق پرسش آناندای ارجمند درمورد "مراحل منتهی به بیداری"، شاکیامونی بودا (وگان) قوانین علیت، وهم چه است، و راه های رسیدن به مسیر روشن ضمیری را توضیح می دهد. جزئیاتی درمورد شرح جریان صوت بهشتی توسط بودیساتوا کوان یین (وگان) ستایش شده و همچنین اهمیت رعایت احکام شریف، از جمله خودداری از کشتن و خوردن گوشت اشخاص-حیوان، وجود دارد. "باید بدانید کسانی که گوشت می خورند، [...] دوباره در اقیانوس تلخ سامسارا فرو می روند و نمی توانند شاگرد من باشند. آنها بی وقفه یکدیگر را می کشند و می خورند؛ پس آنها چگونه می توانند از سه دنیای وجود فرار کنند؟" سوترای سورانگاما بخش ۵: روشن ضمیری دیگران حضرت بودا پیشگویی کرده بود که در عصر پایان دارما این اولین سوترا خواهد بود که ناپدید می شود و نیز راه هایی برای حفاظت از موجودات زنده در برابر شکست در این عصر را هم توصیه می کند.

امروز با خرسندی گزیده‌هایی از "سه گام تدریجی برای زدودن سامسارا" و "ده مرحلهٔ ایمان بودیساتوا" را از سوترای سورانگاما، با ترجمهٔ اوپاساکا لو کوان یو، تقدیم کنیم.

سه گام تدریجی برای زدودن سامسارا

"این سه گام تدریجی کدام‌اند؟ (آنها عبارت‌اند از:) تمرین کمکی برای از میان برداشتن همهٔ علل فرعی؛ تمرین اصلی برای نابودی علل ریشه‌ای و تمرین تدریجی برای توقف رشد کارما. علل فرعی کدام‌اند؟ آناندا، این دوازده گونهٔ موجود در جهان، هستی خود را مدیون چهار شیوهٔ تغذیه‌‌ هستند: خوردن، لمس کردن، اندیشیدن به غذا و آگاه بودن از غذا. از این رو، بودا می‌فرمایند که همهٔ موجودات زنده برای ماندن (در سامسارا) به تغذیه وابسته‌اند. [...] علل بنیادین کدام‌اند؟ آناندا، آن رهروانی که می‌خواهند وارد حالت سامادی شوند، باید نخست قواعد زندگی پاک را سخت رعایت کنند تا با پرهیز از گوشت و شراب پرهیز از گوشت و شراب و با خوردن غذای پخته به جای غذای خام. آناندا، اگر آنان از شهوت‌رانی و کشتن پرهیز نکنند، هرگز از سه جهان هستی نخواهند گریخت. باید شهوت را همچون ماری زهرآگین و دشمنی مرگبار، خطرناک بدانند. برای سامان دادن به بدن، باید کار را با رعایت سخت‌گیرانهٔ [...] چهار پرهیز برای راهبان و هشت پرهیز برای راهبه‌ها آغاز کنند و سپس به قواعد بودی‌ساتوا پایبند بمانند تا ذهن را از تلاطم بازدارند. اگر این احکام را رعایت کنند، کارمایی را که به تولد و کشتار می‌انجامد، برای همیشه خواهند زدود. اگر افزون بر این، از دزدی نیز دست بکشند، به دیگران بدهکار نخواهند بود و بدهی‌ای برای پس‌دادن ندارند. کسانی که در تمرین سامادی خود قواعد زندگی پاک را رعایت می‌کنند، می‌توانند با چشمان خود بدون کمک بینش دِوا، همهٔ جهان‌ها را در ده جهت ببینند. آنان بودا را خواهند دید که دارما را موعظه می‌فرمایند، تعالیم مقدس را شخصاً دریافت خواهند کرد، به نیرویی متعالی دست خواهند یافت که آنان را قادر می‌سازد آزادانه در همهٔ جهان‌ها سیر کنند، و به دانش بودا دربارهٔ همهٔ صورت‌های هستیِ پیشینِ خود و دیگران خواهند رسید و بدین‌سان از همهٔ بلاها مصون خواهند ماند. این گام دوم تمرین تدریجی است. وقتی کارما دیگر رشد نمی‌کند چه رخ می‌دهد؟ ذهن این رهروان پایبند به پرهیز‌ها، که اکنون از هوس‌های نفسانی رها شده‌اند، در جستجوی داده‌های حسی به بیرون سرگردان نمی‌شوند، بلکه به درون (ذهن) بازمی‌گردند. به دلیل نبود داده‌های حسیِ علّی، اندام‌هایشان که از امور بیرونی جدا شده‌اند، به آن یکتای (تجزیه‌ناپذیر) بازگشته؛ و چون شش کارکرد دیگر تمایزی نمی‌گذارند، همهٔ سرزمین‌ها در نظرشان پاک و منزه جلوه خواهد کرد. این مانند گوی بلورینی است که ماه درخشانی درون آن قرار دارد. بدن و ذهن آنان، در حالت بی‌طرفی مطلق و کامل، شادی و آسایشی عظیم را تجربه خواهند کرد؛ حالتی که در آن کمال باطنی و مطلقیت پاک همهٔ تاتاگاتاها آشکار می‌شود. آنان سپس به شکیبایی عظیمِ آفریده نشده، دست یافته و پیشرفت خود را به‌ سوی مقام قدیسی ادامه خواهند داد. این گام سوم تمرین تدریجی است."

پیشرفت تدریجی در رشد بودی‌ساتوا، مرحلهٔ حکمت خشک

"آناندا، این مردان پرهیزکار امیال نفسانی خود را خشکانده و اندام‌هایشان را از داده‌های حسی جدا خواهند کرد؛ با خشکاندن این علل، رشد کارما متوقف میشود. ذهن دلبسته اکنون تهی و روشن است و چیزی جز حکمتی ناب نیست که ذاتاً کامل و درخشان است و همهٔ جهان‌ها را در ده جهت روشن می‌سازد. این تحقق خرَد، مرحلهٔ حکمت خشک نامیده می‌شود، زیرا آنان عادات حسی خود را قطع کرده‌اند اما هنوز وارد جریان دارمای تاتاگاتا نشده‌اند."

ده مرحلهٔ ایمان بودی‌ساتوا

"۱. (پس از تحقق حکمت خشک، اگر) آنان ذهن (پویای) خود را به کار گیرند و به ژرفای درون بنگرند، (جوهر ذهن) کامل و ژرف آشکار خواهد شد. این حالت کمال مطلق به حالت مطلقیت راستین می‌انجامد و در نتیجه، ایمان مطلق پایدار می‌شود و همهٔ اندیشه‌های نادرست کاملاً ریشه‌کن می‌گردد. این همان «راه میانه» در پاک‌ترین حالت است و مرحلهٔ ایمان بودی‌ساتوا نامیده میشود. ۲. ایمان آنان که بدین‌سان به‌راستی حاصل شده، فهم کاملشان را تضمین می‌کند؛ فهمی که دیگر (پنج) اسکاندا، (دوازده) ورودی (آیاتانا) و (هجده) میدان حواس (دهاتو) مانع آن نیست و بدین‌گونه گذشته، حال و آینده را در بر میگیرد. بدین ترتیب، عادات ناپسندی که در گذشته به تجسدهای بی‌شمار آنان انجامیده بود آشکار می‌شوند و اکنون می‌توانند کوچک‌ترین جزئیات آنها را به یاد آورند. این مرحلهٔ یادآوری یا فراموش‌نکردن نامیده می‌شود. ۳. این کمال مطلق در پاکی خود، سبب می‌شود که حکمت ذاتی، همهٔ عادات ناپسندی را که از زمان بی‌آغاز اندوخته شده، به جوهری روشن تبدیل کند که پیوسته به‌سوی حقیقت و پاکی پیش می‌رود. این مرحلهٔ پیشرفت پرشور نامیده می‌شود. ۴. جوهر ذهن که اکنون آشکار می‌شود، همان حکمتی است که تاریکیِ جهل را نابود می‌کند. این مرحلهٔ حکمت نامیده می‌شود. ۵. این حکمت درخشان اکنون در سکون و ژرفا بر ذات خود می‌تابد و بدین‌گونه ضامن پیوند پایدار(کارکرد و ذات) است. این مرحلهٔ دهیانا نامیده می‌شود. ۶. نور دهیانا روشن‌تر می‌شود؛ اکنون نافذتر است و از هرگونه پس‌رفت جلوگیری می‌کند. این مرحلهٔ بی‌بازگشت نامیده می‌شود. ۷. ذهن که اکنون به‌آسانی پیش می‌رود، همهٔ دستاوردهای پیشین را حفظ می‌کند و از همهٔ تاتاگاتاها در ده جهت آگاه است. این مرحلهٔ پاسداری از دارما است. ۸. درخشندگی حکمت که بدین‌سان حفظ و تقویت شده، اکنون می‌تواند به‌ واسطهٔ نیروی متعالی خود، نور شفقت بودا را بازتاب دهد و بدین‌سان در (بدن) ایشان پایدار بماند؛ مانند دو آینهٔ درخشان که در برابر هم قرار گرفته و تا بی‌نهایت یکدیگر را بازتاب می‌دهند. این مرحلهٔ نیروهای بازتابنده است. ۹. نور ذهن سپس به درون بازمی‌گردد و برای همیشه با پاکی مطلق و بی‌همتای بودای (درون) یکی می‌شود و بدین‌سان در حالت بی‌بازگشتِ ناکنشی متعالی (وو وِی) آرام می‌گیرد. این مرحلهٔ انضباط (تزلزل‌ناپذیر)، یا (سیلا) نامیده می‌شود. از این آرام‌گرفتن در انضباط، آسایشی عظیم پدید می‌آید که به ذهن توان میدهد به دلخواه در هر جای ده جهت سیر کند. این مرحلهٔ اراده ذهنِ (والا) نامیده می‌شود."